Te Kounga o te Hau o Roto - Taiao

Kounga Hau o Roto Whānui

 

Ko te kounga o te hau i roto i ngā kāinga, i ngā kura me ētahi atu whare he mea nui ki tō hauora me te taiao.

Te Kounga o te Hau o Roto i roto i ngā Tari me ētahi atu Whare Nui

Kāore ngā raruraru kounga hau o roto (IAQ) i te mea ko ngā kāinga anake. Inaa, he maha ngā whare tari he nui ngā pūtake parahanga hau. Ko ētahi o ēnei whare kāore pea i te pai te hau. Hei tauira, kāore pea ngā pūnaha hau miihini i hangaia, i whakahaerehia rānei hei whakarato i te nui o te hau o waho. Hei whakamutunga, he iti ake te mana whakahaere o te tangata ki te taiao o roto i roto i ō rātou tari i tō ō rātou kāinga. Nō reira, kua piki ake te maha o ngā raruraru hauora kua pūrongohia.

Radon

Ka puta noa mai te hau radon, ā, ka taea te mate pukupuku pūkahukahu. He māmā noa te whakamātautau mō te radon, ā, kei te wātea ngā rongoā mō ngā taumata teitei.

  • Ka mate ngā mano tini o ngā Amerikana i te mate pukupuku pūkahukahu i ia tau. Ko te kai paipa, te radon, me te paowa tuarua ngā tino take o te mate pukupuku pūkahukahu. Ahakoa ka taea te rongoā i te mate pukupuku pūkahukahu, ko te reiti ora tetahi o ngā mea iti rawa mō te hunga whai mate pukupuku. Mai i te wā i kitea ai te mate, i waenga i te 11 me te 15 ōrau o te hunga e pangia ana ka ora neke atu i te rima tau, i runga i ngā āhuatanga taupori. I roto i te nuinga o ngā take ka taea te ārai i te mate pukupuku pūkahukahu.
  • Ko te kai hikareti te tino take o te mate pukupuku pūkahukahu. Tata ki te 160,000* ngā mate pukupuku e pāngia ana e te kai hikareti i te US i ia tau (American Cancer Society, 2004). Ā, kei te piki haere te auau i waenga i ngā wāhine. I te 11 o Hānuere, 1964, i tukuna e Tākuta Luther L. Terry, te Tākuta Matua o te US i taua wā, te whakatūpato tuatahi mō te hononga i waenga i te kai hikareti me te mate pukupuku pūkahukahu. Ināianei kua hipa ake te mate pukupuku pūkahukahu i te mate pukupuku ū hei take matua mō te mate i waenga i ngā wāhine. Ko te kai hikareti e pāngia ana hoki e te radon he nui ake te mōrearea ki te mate pukupuku pūkahukahu.
  • E ai ki ngā whakatau tata a te EPA, ko te radon te tino take o te mate pukupuku pūkahukahu i waenga i te hunga kāore e kaipaipa. I te nuinga o te wā, ko te radon te tuarua o ngā take matua o te mate pukupuku pūkahukahu. Ko te radon te take o te 21,000 ngā mate pukupuku pūkahukahu i ia tau. Tata ki te 2,900 o ēnei mate ka puta i waenga i te hunga kāore anō kia kaipaipa.

Haukini waro

Ko te paihana haukini waro tētahi o ngā tino take o te mate ka taea te ārai.

Te hauota waro (CO), he hau kore kakara, kore tae. Ka puta i ngā wā katoa ka tahuna he wahie pūmua, ā, ka taea e ia te mate ohorere me te mate. Ka mahi tahi te CDC me ngā hoa mahi ā-motu, ā-rohe, ā-rohe, me ētahi atu ki te whakapiki i te mōhiotanga mō te paihana CO me te aroturuki i ngā raraunga tirotiro mate me te mate e pā ana ki te CO i te US.

Auahi tupeka taiao / auahi tuarua

He mōrearea te auahi tuarua ki ngā pēpi, ki ngā tamariki, me ngā pakeke.

  • Kāore he taumata haumaru mō te pānga ki te auahi tuarua. Ko te hunga kāore e momi hikareti, ahakoa he wā poto noa iho, ka pāngia e ngā pānga kino ki te hauora.1,2,3
  • Mō ngā pakeke kāore e momi hikareti, ka taea e te paowa tuarua te whakararu i te mate ngakau, te whiu, te mate pukupuku o te pūkahukahu, me ētahi atu mate. Ka taea hoki e ia te mate wawe.1,2,3
  • Ka pā kino pea te auahi tuarua ki te hauora whānau o ngā wāhine, tae atu ki te taumaha iti i te whānautanga.1,3
  • Mō ngā tamariki, ka pāngia e te auahi tuarua ngā tamariki e ngā mate manawa, ngā mate taringa, me ngā whakaekenga huango. Mō ngā pēpi, ka pāngia e te auahi tuarua ngā pēpi e te mate ohorere o te pēpi (SIDS).1,2,3
  • Mai i te tau 1964, tata ki te 2,500,000 ngā tāngata kāore i momi hikareti i mate i ngā raruraru hauora i puta mai i te pānga ki te auahi tuarua.1
  • Ka tere tonu ngā pānga o te paowa tuarua ki te tinana.1,3 Ka puta he pānga mumura me te manawa kino i roto i te 60 meneti o te pānga ki te paowa tuarua, ā, ka roa pea mō te toru hāora pea i muri i te pānga.4

 


Wā tuku: Hanuere-16-2023