He aha te Parahanga o te Hau o Roto?

 

1024px-Kina-Kuta-India (1)_副本

 

Ko te parahanga hau o roto ko te parahanga o te hau o roto i puta mai i ngā poke me ngā pūtake pēnei i te Waro Monoxide, te Matūriki, ngā Pūhui Waro Hurihuri, te Radon, te Mold me te Ozone. Ahakoa kua arohia e te miriona te parahanga hau o waho, ko te kounga hau kino rawa atu ka pā ki a koe i ia rā, tera pea nō ō kāinga.

He aha te Parahanga o te Hau o Roto?

Tērā tētahi parahanga kāore i te mōhiotia whānuitia e noho tata ana ki a tātou. Ahakoa he mea nui te parahanga mai i te tirohanga taiao me te hauora, pērā i te wai, te haruru rānei, he tokomaha o tātou kāore i te mōhio kua puta he maha ngā tūponotanga hauora mō ngā tamariki me ngā pakeke i roto i ngā tau nā te parahanga o te hau o roto. Inaa, e kiia ana tēnei e te US Environmental Protection Agency (EPA) heitētahi o ngā tūponotanga taiao e rima.

E 90% o te wā e pau ana i roto i te whare, ā, kua whakamātauhia ko ngā tukunga hau o roto ka poke hoki i te hau. Ka taea e ēnei tukunga hau te hangai mai i te taiao, te hangai mai rānei i te tangata; i ahu mai i te hau e manawahia ana e tātou ki te rere o te hau o roto, ā, ki tētahi wāhi, mai i ngā taonga whare. Ka hua ake i ēnei tukunga te poke o te hau o roto.

E whakapono ana mātou ki te Ao Kotahi e Tupu Ora Ana

Hono mai ki a mātou i te pakanga mō tētahi Ao Oranga, Oranga Ora

HOKO MAI HE MEMA EO I TĒNEI RĀ

Ko te parahanga hau o roto ko te parahanga (te poke rānei) o te hau o roto i puta mai i ngā poke me ngā pūtake pēnei i te Waro Monoxide, te Matūriki (PM 2.5), ngā Matūriki Waro (VOC), te Radon, te Mold me te Ozone.

I ia tau,tata ki te whā miriona ngā matenga wawe kua tuhia puta noa i te ao nā te parahanga o te hau o rotoā, he tokomaha atu anō e pāngia ana e ngā mate e pā ana ki tēnei mate, pērā i te mate huango, ngā mate ngākau me te mate pukupuku. Ko te parahanga hau o te whare e puta mai ana i te tahunga o ngā wahie poke me ngā oumu wahie totoka ka tukuna ngā poke kino pērā i ngā hauota hauota, ngā hauota waro me ngā matūriki. Ko te mea e nui ake ai te āwangawanga ko te parahanga hau e puta mai ana i roto i te whare.ka taea te whai wāhi ki te tata ki te 500,00 ngā matenga wawe e pā ana ki te parahanga o te hau o waho i ia tau.

He hononga hohonu anō hoki te parahanga o te hau o roto ki te kore taurite me te rawakore. E mōhiotia ana te taiao hauora heite tika ā-ture o te iwiAhakoa tēnei, e toru piriona pea ngā tāngata e whakamahi ana i ngā pūtake hinu poke, ā, e noho ana i roto i ētahi o ngā whenua rawakore o te ao pērā i a Āwherika, Amerika Latina me Āhia. Hei tāpiri, kua tino mōrearea ngā hangarau me ngā hinu e whakamahia ana i roto i ngā whare. Ko ngā whara pērā i te wera me te kai hinu ka hono katoa ki te hiko o te whare e whakamahia ana mō te rama, te tunu kai me ētahi atu kaupapa e pā ana.

Tērā anō te kore taurite o te pānga ki tēnei parahanga huna. Ko ngā wāhine me ngā kōtiro te hunga e tino pāngia ana nā te mea he nui ake te wā e noho ana rātou i roto i te whare. E ai kihe tātaritanga i whakahaerehia e te World Health Organisation i te tau 2016, ka ngaro i ngā kōtiro i roto i ngā kāinga e whakawhirinaki ana ki ngā wahie poke te 20 hāora ia wiki e kohi wahie ana, e kohi wai ana rānei; ko te tikanga tēnei kei te ngoikore rātou, ki te whakaritea ki ngā kāinga e wātea ana ki a rātou ngā wahie poke, tae atu ki ō rātou hoa tāne.

Nā, he aha te hononga o te parahanga o roto i te hau ki te huringa āhuarangi?

Ko te waro pango (e mōhiotia ana ko te pungarehu) me te methane – he hau kati kōtuhi e kaha ake ana te hauhā – e tukuna ana e te tahunga koretake i roto i ngā whare, he parahanga kaha e whai wāhi ana ki te huringa āhuarangi. Ko ngā taputapu tunu kai me te whakamahana o te whare te pūtake nui rawa atu o te waro pango, arā, ko te whakamahinga o ngā paraikete waro, ngā oumu rakau me ngā taputapu tunu kai tuku iho. Hei tāpiri, he kaha ake te pānga whakamahana o te waro pango i te hauhā; tata ki te 460 -1,500 ngā wā kaha ake i te hauhā mō ia waeine taumaha.

Ka pā anō hoki te huringa āhuarangi ki te hau e manawahia ana e tātou i roto i te whare. Ka taea e te pikinga o ngā taumata hauhā waro me te pikinga o te pāmahana te whakaoho i ngā kukū mate pāwera o waho, ka uru ki roto i ngā wāhi o roto. Kua heke hoki te kounga o te hau o roto i ngā tau tino kino o te rangi i ngā tekau tau tata nei mā te whakanui ake i te makuku, ka hua ake he pikinga o te puehu, te harore me te huakita.

Ko te raruraru o te parahanga hau o roto ka haria tātou ki te "kounga hau o roto". Ko te kounga hau o roto (IAQ) e pā ana ki te kounga hau i roto me te taha o ngā whare me ngā hanganga, ā, e pā ana ki te hauora, te whakamarie me te oranga o ngā kainoho whare. I te whakarapopototanga, ko te kounga hau o roto ka whakatauhia e te parahanga o roto. Nō reira, ko te aro atu me te whakapai ake i te IAQ, ko te aro atu ki ngā pūtake parahanga hau o roto.

Tērā pea ka pai anō hoki ki a koe:Ngā Tāone Tino Parahanga o te Ao e 15

Ngā Huarahi hei Whakaiti i te Parahanga o te Hau o Roto

Hei tīmatanga, he mea ka taea te whakaiti i te parahanga o te whare. Nā te mea ka tunu kai tātou katoa i roto i ō tātou kāinga, mā te whakamahi i ngā wahie ma ake pērā i te hau koiora, te etanoru me ētahi atu puna pūngao hou ka taea te ārahi i a tātou ki mua. Ko tētahi atu painga o tēnei ko te whakaiti i te whakangaromanga o te ngahere me te ngaronga o ngā nohoanga – hei whakakapi i te koiora me ētahi atu puna rakau – ka taea hoki te whakatika i te take nui o te huringa āhuarangi o te ao.

Mā teTe Rōpū Āhuarangi me te Hau Ma, kua mahi hoki te Kaupapa Taiao o te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao (UNEP) i ngā mahi hei whakatairanga i te tango i ngā puna pūngao me ngā hangarau ma ake hei whakapai ake i te kounga o te hau, hei whakaiti i ngā poke o te hau, hei whakatairanga hoki i te hiranga o ngā painga taiao, pāpori me te ōhanga. I whānau mai tēnei hononga tūao a ngā kāwanatanga, ngā whakahaere, ngā umanga pūtaiao, ngā pakihi me ngā whakahaere hapori i ngā kaupapa i hangaia hei whakatau i te kounga o te hau me te tiaki i te ao mā te whakaiti i ngā poke āhuarangi poto-ora (SLCP).

Ka whakapiki ake hoki te Whakahaere Hauora o te Ao (WHO) i te mōhiotanga mō te parahanga hau o ngā whare i ngā taumata whenua me ngā taumata rohe mā roto i ngā awheawhe me ngā kōrero tika. Kua waihangahia e rātou heKete Taputapu Whakaora Pūngao Whare Ma (Uha), he putunga mōhiohio me ngā rauemi hei tautuhi i ngā kaipupuri hea e mahi ana i ngā otinga pūngao whare me ngā take hauora tūmatanui hei hoahoa, hei whakamahi me te aroturuki i ngā tukanga e pā ana ki te whakamahinga pūngao whare.

Mō te tangata takitahi, he maha ngā huarahi hei whakarite kia ma ake te hau i roto i ō tātou kāinga. He mea nui te mōhio ki te pūtake o te parahanga i roto i ō tātou kāinga. He tokomaha o tātou me ako, me mārama hoki ki te pūtake o te parahanga mai i ō tātou kāinga, ahakoa nō te waituhi, nō te mīhini tā, nō te whāriki, nō te tāonga whare, nō te taputapu tunu kai, me ētahi atu.

Tirohia ngā mea whakamātao hau e whakamahia ana e koe i te kāinga. Ahakoa he tokomaha o tātou e hiahia ana kia kore he haunga, kia manaaki hoki i ō tātou kāinga, ko ētahi o ēnei he pūtake parahanga. Hei tāpiri atu, whakaitihia te whakamahinga o ngā mea whakamātao hau kei roto he limonene;he pūtake pea tēnei o ngā VOCHe mea tino nui te whakapūhautanga. Ko te whakatuwhera i ō tātou matapihi mō ngā wā e tika ana, me te whakamahi i ngā tātari hau me ngā pā hau kua whaimana me te whai hua, he mahi tuatahi ngāwari hei tīmatanga. Whakaarohia te mahi aromatawai i te kounga o te hau, inā koa i roto i ngā tari me ngā wāhi noho nui, kia mārama ai ki ngā tawhā rerekē e whakahaere ana i te kounga o te hau o roto. Waihoki, ko te tirotiro auau i ngā paipa mō ngā turuturu me ngā anga matapihi i muri i te ua nui ka āwhina i te aukati i te tipu o te haukū me te pokepokea ai. Ko te tikanga hoki o tēnei ko te pupuri i ngā taumata haumākū i waenga i te 30%-50% i ngā wāhi e nui haere ana te makuku.

Ko te kounga o te hau o roto me te parahanga he ariā e rua kua warewarehia, ā, he maha tonu te wā e warewarehia ana. Engari mā te whakaaro tika me te oranga hauora, ka taea e tātou te urutau ki ngā huringa, ahakoa i roto i ō tātou kāinga. Ka taea e tēnei te arahi ki te hau ma me ngā taiao manawa mō tātou me ngā tamariki, ā, hei utu, ka arahi ki te noho haumaru ake.

 

Mai i te whenua.org.

 

 


Wā tuku: Akuhata-02-2022