Kupu Whakataki
Ka tukuna ngā matū waro pūngāwerewere (VOC) hei hau mai i ētahi totoka, wai rānei. He maha ngā matū kei roto i ngā VOC, ko ētahi o ēnei ka pā kino ki te hauora mō te wā poto me te wā roa. He teitei ake te kukū o ngā VOC maha i roto i te whare (tae atu ki te tekau ngā wā teitei ake) i waho. Ka tukuna ngā VOC e te whānuitanga o ngā hua e mano tini ana te tokomaha.
He whānuitia te whakamahinga o ngā matū rauropi hei kai mō ngā hua o te whare. Kei roto i ngā peita, ngā wanihi me te ware pi ngā whakarewa rauropi katoa, pērā i te maha o ngā hua horoi, patu huakita, whakapaipai, tango hinu me ngā hua whakangahau. He matū rauropi ngā wahie. Ka taea e ēnei hua katoa te tuku i ngā matū rauropi i a koe e whakamahi ana, ā, ki tētahi taumata, i te wā e rongoatia ana.
I kitea i roto i te "Total Exposure Assessment Methodology (TEAM) Study" a te Tari Rangahau me te Whakawhanake a te EPA (Pukapuka I ki te IV, i oti i te tau 1985) ko ngā taumata o te tekau mā rua ngā parahanga rauropi noa he 2 ki te 5 ngā wā teitei ake i roto i ngā whare i waho, ahakoa kei ngā wāhi tuawhenua, kei ngā wāhi ahumahi rānei ngā whare. I whakaatuhia e ngā rangahau a te TEAM ahakoa kei te whakamahi te tangata i ngā hua kei roto ngā matū rauropi, ka taea e rātou te whakaatu i a rātou anō me ētahi atu ki ngā taumata parahanga tino teitei, ā, ka taea e ngā kukū teitei te noho tonu i te hau i muri i te otinga o te mahi.
Ngā Pūtake o ngā VOC
Ngā hua o te whare, tae atu ki:
- ngā peita, ngā tango peita me ētahi atu whakarewa
- ngā mea tiaki rakau
- ngā rehu aerosol
- ngā kaihoroi me ngā patu huakita
- ngā ārai pepeke me ngā mea whakahou hau
- ngā wahie kua rongoatia me ngā hua motuka
- ngā taputapu whakangahau
- ngā kākahu kua horoia maroke
- patupatu
Ētahi atu hua, tae atu ki:
- ngā rauemi hanga me ngā taonga whare
- ngā taputapu tari pēnei i ngā mīhini tārua me ngā mīhini tā, ngā wai whakatika me te pepa tārua kore waro
- ngā whakairoiro me ngā rauemi mahi toi tae atu ki ngā kāpia me ngā piripiri, ngā tohu tuturu me ngā otinga whakaahua.
Ngā Pānga Hauora
Ko ngā pānga hauora pea ko:
- Te riri o ngā kanohi, te ihu me te korokoro
- Ngā mamae o te upoko, te ngaronga o te taunga me te whakapairuaki
- Te kino ki te ate, te whatukuhu me te pūnaha io matua
- Ka pāngia ngā kararehe e ētahi mea rauropi, ko ētahi e whakapaetia ana, e mōhiotia ana rānei ka pāngia te tangata e te mate pukupuku.
Ko ngā tohu matua e pā ana ki te pānga ki ngā VOC ko:
- te riri o te kanohi
- te mamae o te ihu me te korokoro
- ānini
- te mate pāwera kiri
- te poto o te manawa
- te hekenga o ngā taumata cholinesterase toto
- whakapairuaki
- te mate urutā
- te epistaxis
- ngenge
- whanoke
He rerekē te kaha o ngā matū waro ki te whakaputa pānga hauora, mai i ērā he tino paitini ki ērā kāore e mōhiotia he pānga hauora.
Pērā i ngā poke kē atu, ko te whānuitanga me te āhua o te pānga ki te hauora ka whakawhirinaki ki ngā āhuatanga maha tae atu ki te nui o te pānga me te roa o te wā i pāngia ai. Ko ētahi o ngā tohumate wawe tonu kua pā ki ētahi tāngata i muri tata mai i te pānga ki ētahi mea rauropi ko:
- Te riri o ngā kanohi me te ara manawa
- ngā mamae o te upoko
- whanoke
- ngā mate tirohanga me te ngoikore o te mahara
I tēnei wā, kāore anō kia tino mōhiotia ngā pānga hauora e puta mai ana i ngā taumata o ngā matū waro e kitea ana i ngā kāinga.
Ngā Taumata i roto i ngā Kāinga
Kua kitea e ngā rangahau he 2 ki te 5 ngā wā teitei ake o ngā taumata o ētahi matū rauropi i roto i te whare i waho. I roto i ētahi mahi, ā, mō ētahi hāora i muri tonu i ētahi mahi, pērā i te tango peita, ka 1,000 ngā wā teitei ake o ngā taumata o waho i te wā e whakamahia ana.
Ngā Hipanga hei Whakaiti i te Whakamārama
- Whakanuia te hauhautanga ina whakamahia ana ngā hua e tuku ana i ngā VOC.
- Kia tutuki, kia hipa rānei i ngā whakatūpato o te tapanga.
- Kaua e rongoatia ngā ipu kua whakatuwheratia kei roto ngā peita kāore anō kia whakamahia me ngā mea rite ki roto i te kura.
- Ko te Formaldehyde, tētahi o ngā VOC rongonui, ko tētahi o ngā poke hau o roto e taea ana te ine ngāwari.
- Tāutuhia te pūtake, ā, ki te taea, tangohia te pūtake.
- Ki te kore e taea te tango, whakaitihia te tūponotanga mā te whakamahi i tētahi hiri ki ngā mata katoa e kitea ana o ngā panera me ētahi atu taonga whare.
- Whakamahia ngā tikanga whakahaere pepeke whakauru hei whakaiti i te hiahia mō ngā patu pepeke.
- Whakamahia ngā hua o te whare kia rite ki ngā tohutohu a te kaihanga.
- Kia nui te hau hou e puta mai ana i te wā e whakamahia ana ēnei hua.
- Makahia ngā ipu kāore anō kia whakamahia, ngā ipu iti nei te whakamahinga kia haumaru; hokoa kia rite ki ngā rahinga ka whakamahia wawetia e koe.
- Puritia kia kore e taea e ngā tamariki me ngā mōkai te toro atu.
- Kaua rawa e whakaranua ngā hua tiaki whare ki te kore e tohua i runga i te tapanga.
Āta whai i ngā tohutohu tapanga.
He maha ngā wā ka whai whakatūpato ngā hua mōrearea hei whakaiti i te pānga o te hau ki te kaiwhakamahi. Hei tauira, ki te mea kei te tapanga kia whakamahia te hua ki tētahi wāhi e pai ana te hau, haere ki waho, ki ngā wāhi rānei he pūwero hau hei whakamahi. Ki te kore, whakatuwheratia ngā matapihi kia nui rawa te hau o waho e puta mai ana.
Maka atu ngā ipu kua kī tonu i ngā matū tawhito, kāore rānei e hiahiatia ana me te haumaru.
Nā te mea ka taea e ngā hau te turuturu ahakoa mai i ngā ipu kua kati, mā tēnei mahi kotahi ka āwhina i te whakaiti i te kukū o ngā matū waro i roto i tō whare. (Kia tino rongoatia ngā rauemi e whakatau ana koe ki te pupuri i roto i tētahi wāhi hauhautanga pai, engari kia haumaru hoki te tawhiti atu i ngā tamariki.) Kaua e maka noa i ēnei hua kāore e hiahiatia ki roto i te ipu para. Kimihia mēnā kei te tautoko tō kāwanatanga ā-rohe, tētahi whakahaere rānei i roto i tō hapori i ngā rā motuhake mō te kohikohi i ngā para paitini o te whare. Mena kei te wātea aua rā, whakamahia hei whakakore haumaru i ngā ipu kāore e hiahiatia. Mena kāore he rā kohikohi pēnei e wātea ana, whakaarohia te whakarite i tētahi.
Hokona he iti noa ngā rahinga.
Mena ka whakamahia noa e koe ngā hua i ētahi wā, i ngā wā rānei o te tau, pērā i ngā peita, ngā mīhini tango peita me te hinu mō ngā whakamahana wāhi, te penehīni rānei mō ngā mīhini tapahi tarutaru, me hoko noa i te nui e whakamahia ana e koe i taua wā tonu.
Kia iti rawa te pānga ki ngā tukunga mai i ngā hua kei roto ko te methylene chloride.
Ko ngā hua kaihoko kei roto ko te methylene chloride ko ngā tango peita, ngā tango piripiri me ngā peita rehu aerosol. E mōhiotia ana ko te methylene chloride te take o te mate pukupuku i roto i ngā kararehe. Waihoki, ka hurihia te methylene chloride ki te waro haukini i roto i te tinana, ā, ka puta pea ngā tohu e pā ana ki te pānga ki te waro haukini. Pānuihia marietia ngā tapanga kei roto ngā mōhiohio mōrearea hauora me ngā whakatūpato mō te whakamahinga tika o ēnei hua. Whakamahia ngā hua kei roto te methylene chloride i waho ina taea; whakamahia i roto i te whare anake mēnā he pai te hau o te wāhi.
Kia iti rawa te pānga ki te benzene.
E mōhiotia ana he matū whakaputa mate pūngāwerewere te Benzene. Ko ngā pūtake matua o roto o tēnei matū ko:
- paowa tupeka taiao
- ngā wahie kua rongoatia
- ngā taputapu peita
- ngā tukunga waka i roto i ngā karāti e piri ana
Ko ngā mahi hei whakaiti i te pānga ki te benzene ko:
- te whakakore i te momi hikareti i roto i te whare
- te whakarato i te hauhautanga mōrahi i te wā e peita ana
- te maka atu i ngā taputapu peita me ngā wahie motuhake e kore e whakamahia tonutia
Kia iti rawa te pānga ki ngā tukunga perchloroethylene mai i ngā rauemi kua horoia maroke.
Ko te perchloroethylene te matū e whakamahia whānuitia ana i roto i te horoi maroke. I roto i ngā rangahau taiwhanga, kua whakaatuhia he mate pukupuku tēnei i roto i ngā kararehe. E whakaatu ana ngā rangahau tata nei he iti noa ngā taumata o tēnei matū e hongihia ana e te tangata i roto i ngā kāinga e rongoa ana i ngā taonga horoi maroke me te wā e mau ana rātou i ngā kākahu horoi maroke. Ka hopukina e ngā kaihoroi maroke te perchloroethylene i te wā o te tukanga horoi maroke kia taea ai e rātou te penapena moni mā te whakamahi anō, ā, ka tangohia e rātou te nui o te matū i te wā o te pēhi me te whakaoti. Heoi, ko ētahi kaihoroi maroke kāore e tango i te nui o te perchloroethylene i ngā wā katoa.
He mea whakaaro nui te mahi i ngā mahi hei whakaiti i tō pānga ki tēnei matū.
- Mena he kaha te haunga matū o ngā taonga kua horoia maroke ina kohia ake, kaua e tangohia kia maroke rā anō.
- Ki te whakahokia mai ngā taonga he haunga matū ki a koe i ngā haerenga e whai ake nei, ngana ki tētahi atu kaihoroi maroke.
Haere mai i https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/volatile-organic-compounds-impact-indoor-air-quality
Wā tuku: 30 o Ākuhata 2022

