E whakaaro ana tātou he tūponotanga kei waho te parahanga o te hau, engari ka taea hoki te parahanga o te hau e manawahia ana e tātou i roto i te whare. Ka pāngia te kounga o te hau o roto me tō tātou hauora e te paoa, te kohu, te harore, me ngā matū e whakamahia ana i roto i ētahi peita, taonga whare, me ngā mea horoi.
Ka pāngia te oranga whānui e ngā whare nā te mea ko te nuinga o te tangata e noho ana i roto i te whare. E ai ki te whakatau tata a te Tari Tiaki Taiao o Amerika, e 90% o te wā o ngā Amerikana kei roto i te whare – i roto i ngā taiao hanga pēnei i ngā kāinga, ngā kura, ngā wāhi mahi, ngā wāhi karakia, ngā whare takaro tinana rānei.
E rangahau ana ngā kairangahau hauora taiao i te pānga o te kounga o te hau o roto ki te hauora me te oranga o te tangata. E whakaatu ana ngā rangahau kei te piki haere te kukū o ngā poke hau o roto, nā ngā āhuatanga pēnei i ngā momo matū i roto i ngā hua o te kāinga, te kore e ranea te hauhautanga, te wera ake o te pāmahana, me te haumākū teitei ake.
He take ā-ao te kounga o te hau o roto. Ka taea e te pānga poto me te roa o te parahanga o te hau o roto te whakararu i te maha o ngā raruraru hauora, tae atu ki ngā mate manawa, ngā mate ngākau, ngā ngoikoretanga hinengaro, me te mate pukupuku. Hei tauira nui, e whakatau ana te World Health Organization3.8 miriona tāngataE mate ana te tini o te tangata puta noa i te ao i ia tau i ngā mate e pā ana ki te hau kino o roto mai i ngā oumu paru me te wahie.
Tērā pea ētahi taupori ka pāngia nui atu i ētahi atu. Ko ngā tamariki, ngā kaumātua, ngā tāngata whai mate kua pāngia e ēnei mate, ngā tāngata whenua o Amerika, me ngā whānau he iti te tūnga ōhanga me te pāpori, ka pāngia e ēnei mate.ngā taumata teitei ake o ngā poke o roto.
Ngā momo poke
He maha ngā āhuatanga e whai wāhi ana ki te kounga kino o te hau o roto. Kei roto i te hau o roto ngā poke e uru mai ana i waho, me ngā pūtake motuhake o te taiao o roto. Ko ēneingā punawhakauru:
- Ngā mahi a te tangata i roto i ngā whare, pērā i te momi hikareti, te tahu wahie totoka, te tunu kai, me te horoi.
- Ngā kohu mai i ngā rauemi hanga whare, ngā taputapu me ngā taonga whare.
- Ngā poke koiora, pērā i te harore, ngā huaketo, ngā mate pāwera rānei.
Kei raro nei ētahi o ngā poke e whakaahuatia ana:
- Ngā mate pāwerahe matū ēnei ka taea te whakaoho i te pūnaha ārai mate, ka puta he mate pāwera; ka taea e ēnei te rere i te hau, ka noho ki runga i ngā whāriki me ngā taonga mō ngā marama.
- Āpihopahe rauemi muka i whakamahia i mua mō te hanga rauemi hanga whare kore e mura, ātete ahi rānei, pērā i ngā tuanui tuanui, ngā pakitara taha, me te whakamahana. Ka taea e ngā kohuke asbestos te whakakorikori, ngā rauemi kei roto rānei he asbestos te tuku i ngā muka ki te rangi, he iti rawa te kitea. Ko te asbestosmōhiotiahei matū whakaputa mate pukupuku tangata.
- Haukini waroHe hau kore kakara, he hau paitini hoki. Ka kitea i roto i ngā auahi e puta ana i ngā wā katoa e tahuna ai te wahie i roto i ngā motuka, i ngā taraka rānei, i ngā miihini iti, i ngā oumu, i ngā rama, i ngā oumu tunu kai, i ngā ahi tahu, i ngā oumu rānei. Mā te pūnaha whakaputa hau tika, mā te pūnaha whakaputa hau rānei e ārai te kohikohinga o te hau.
- Formaldehydehe matū kakara kaha e kitea ana i roto i ētahi taonga rakau pēhia, kāpata matūriki rakau, papa, whāriki, me ngā papanga. Ka taea hoki te noho hei wāhanga o ētahi kāpia, piripiri, peita, me ngā hua paninga. Ko te Formaldehydemōhiotiahei matū whakaputa mate pukupuku tangata.
- Ārahihe konganuku tūturu kua whakamahia i roto i te tini o ngā hua tae atu ki te penehīni, te peita, ngā paipa wai, ngā uku, ngā whakarewa, ngā pākahiko, tae atu ki ngā mea whakapaipai.
- pokepokea aihe moroiti, he momo harore hoki e tupu pai ana i ngā wāhi haukū; he maha ngā momo pokepokea ai e kitea ana i ngā wāhi katoa, i roto, i waho hoki.
- Ngā patu pepekehe matū e whakamahia ana hei whakamate, hei pei, hei whakahaere rānei i ētahi momo tipu, i ngā pepeke rānei e kiia ana he pepeke.
- Radonhe hau kore tae, kore kakara, he hau tūturu e puta mai ana i te pirau o ngā huānga irahiko i roto i te oneone. Ka taea e ia te tomo ki ngā wāhi o roto mā roto i ngā kapiti, i ngā āputa rānei i roto i ngā whare. Ko te nuinga o ngā pānga ka puta i roto i ngā kāinga, i ngā kura, me ngā wāhi mahi. E ai ki te whakatau a te EPA ko te radon te take mō te tata ki21,000 ngā mate o te mate pukupuku pūkahukahu i te US i ia tau.
- Auahi, he hua taha o ngā tukanga tahunga, pērā i ngā hikareti, ngā oumu tunu kai, me ngā ngahere ahi, kei roto ngā matū paitini pērā i te formaldehyde me te mata.
Haere mai i https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/indoor-air/index.cfm
Wā tuku: Hepetema-27-2022

